By Kristin Bricker  

Tuesday, 21 September 2010 19:19

San Juan Copala's town hall, riddled with AK-47 bullets.Authorities of the autonomous municipality of San Juan Copala, Oaxaca, have ordered the total evacuation of the town, which has been under siege since February of this year. The authorities issued the order when alleged paramilitaries raided San Juan
Copala and said that they would massacre all supporters of the autonomous municipality.

Continue reading →

In the early hours of the morning on Thursday 9th September 2010, 170 Zapatista supporters were expelled from their homes in the Tzeltal community of San Marcos Avilxe9s, in the municipality of Chilxf3n, Chiapas.
They were attacked by members of the Mexican political parties PRI, PRD and PVEM (the green party), in retaliation for the construction of an autonomous school. The Zapatista Good Government Junta (JBG) based in Oventik denounced the attack, which was led by Lorenzo Ruiz Gxf3mez and Vicente Ruiz Lxf3pez, and said the attackers were armed with guns, machetes and sticks and broke into two houses where they tried to sexually assault two women. So as not to respond with violence to these acts of severe
provocation, the Zapatista men, women, children and old people left their homes and
belongings and fled to the mountain "where they suffer hunger, cold, sleeplessness and fear".

Continue reading →

Verarmd uranium is nuclear afval wat op grote schaal in de wapenindustrie gebruikt wordt. Naast dat het gratis is, is het ook uiterst effectief. Door de toevoeging ervan boort munitie zich probleemloos door bijvoorbeeld een tank, het voertuig compleet uitgebrand achter zich latend. Het is echter wetenschappelijk bewezen dat het de gezondheid en het milieu ernstige schade toe kan brengen. Betrouwbare cijfers bestaan er niet, maar vele tienduizenden soldaten zijn besmet geraakt en honderden zijn overleden aan vreemde en meersoortige vormen van kanker. Vooral heeft de burgerbevolking in onder andere Irak, Bosnie, Servie en Kosovo te lijden, waar verarmd uranium in munitie op grote schaal gebruikt is. Daarnaast besmet het de grond voor 4,5 bilioen jaar voordat het afzwakt. En dat geldt niet alleen voor de gebieden waar het gebruikt wordt, ook voor de testgronden. Ondanks dit alles wordt het nog altijd gebruikt. Het vredescentrum in San Jose , Costa Rica organiseerde samen met the International Coalition to Ban Uranium Weapons (ICBUW) van vier tot en met zes maart het Latin American Conference on Uranium Weapons.

Een van de bezoekers was een Amerikaanse oorlogsveteraan die zijn pensioen in Costa Rica geniet. Toen ik hem vroeg waarom hij de conferentie bezocht was hij heel duidelijk. x93Ik ben alle afgelopen oorlogen uitgezonden geweest en ik wil nu wel eens weten waar onze regering ons aan blootgesteld heeft. Ze liegen hier systematisch over, terwijl de feiten op tafel liggen. In het verleden hebben ze zelfs urinemonsters verwisseld en kwijtgeraakt om het onderzoek naar de kwalijke gevolgen van het gebruik van verarmd uranium te frustreren. Mijn zoon is nu al voor de derde keer keer in Irak. Ook voor zijn gezondheid wil ik duidelijkheid.x94

x93De conferentie is georganiseerd om de kennis over verarmd uranium breed te verspreiden en om politici te bewegen het gebruik ervan te verbiedenx94, laat Isabel Mc Donald, coordinatrice van het vredescentrum, het publiek weten tijdens de openingsavond. Een van de verdiensten van het vredescentrum is de productie en de uitgave van een documentaire van Pablo Ortega, waarin duidelijk uitlegd wordt wat verarmd uranium precies is en wat het doet met ons en onze omgeving. x93Deze zal ingezet worden om een breed publiek te informeren, waarschijnlijk via internetx94, legt Sebastiaan, een vrijwilliger van het vredescentrum uit.

De tweedaagse conferentie bestond vooral uit presentaties wat het soms wel wat saai maakte. Er was weinig ruimte voor discussie wat het programma redelijk voorspelbaar maakte en het was ook niet voor niets dat de organisatie haar conclusie en eindverklaring ruim voor het einde van de conferentie al op papier heeft kunnen zetten. Ook liep het organiseren en presenteren flink door elkaar heen. Meer dan de helft van de presentaties vond door leden van de ICBUW zelf plaats.

Herbert Reed bijvoorbeeld, een oorlogsveteraan, besmet met verarmd uranium en al jarenlang actief voor ICBUW, hield een verhaal. x93Nooit heeft de Amerikaanse overheid iets gezegd over de gevaren van verarmd uranium. Ze zeiden zelfs dat je het gewoon kunt eten. Ik heb me in het buitenland moeten laten onderzoeken om er achter te komen wat er met mij aan de hand is. Om mijn gelijk te krijgen ben ik samen met een aantal andere besmette veteranen een proces gestart tegen de overheid, wat een lang proces is. Hopelijk draagt deze strijd ook bij aan de ban van verarmd uraniumx94. Op een vraag uit het publiek of het niet beter is om actie te voeren tegen illegale oorlogen als de bezetting van Irak, antwoord hij lichtelijk emotioneel. x93Naderhand gezien hadden we deze oorlog nooit moeten beginnen. Het was onwetendheid. En ook heeft onze overheid van alles geroepen wat naderhand leugens blijken te zijn. Aan beide kanten vallen uiteindelijk onschuldige slachtoffers.x94

Een ander ICBUW lid, Damacio Lopez, en net als Reed een oorlogsveteraan, gaf een presentatie over x91Living next to a DU Testing Range x92. Nadat zijn vader kanker kreeg en hem vroeg te onderzoeken wat er in die x93zwarte wolkenx94 zat die na explosies boven het testgebied hingen, vlak naast hun huis, kwam hij er achter dat het om verarmd uranium ging. Sindsdien heeft hij zich in het onderwerp verdiept, wat hem tot uitvoerend directeur van het International Depeleted Uranium Study Team (IDUST) heeft gemaakt.

De Italiaanse professor Massino Zucchetti uit Torino , presenteerde zijn rapport x91Report on Depleted Uranium contaminated Italian Soldiersx92. Ondanks dat 90 procent van de Italiaanse wetenschappers nog altijd de gevaren van onverarmd uranium onderschat, volgens zijn zeggen, kwam hij met haarfijn bewijs dat veel soldaten tijdens hun uitzending naar de Balkan besmet zijn geraakt.

Veel presentaties hadden te maken met internationale wetgeving en was de vraag hoe het verboden kon worden of dat het gebruik nu zelfs al in strijd is met de wet. De Japanse fotograaf Naomi Toyoda, toonde met zijn fototentoonstelling x91the Human costs of Uranium Weaponsx92 aan dat het gebruik of het nu legaal of illegaal is, tegen ieder menselijk begrip ingaat. Meerdere malen heeft hij Irak bezocht om vast te leggen wat de militaire bezetting met het land doet. Zo heeft hij diverse ziekenhuizen bezocht en mensen met tientallen vormen van kanker en misvormde babies op foto vastgelegd. De Iraakse dokter Jawas Kadhim Hassan Al-Ali, wilde persoonlijk zijn rapport x91Health Effects of Wars on the People of Iraqx92 komen presenteren, om aan te tonen dat veel ziektegevallen direct het gevolg zijn van het gebruik van verarmd uranium in munitie door de Verenigde Staten en de NAVO in zijn land. Hij kreeg echter geen toestemming om via Spanje en de Verenigde Staten naar Costa Rica af te reizen. De Japanse dokter Katsumi Furitsu, lid van de wetenschappelijke commissie van het ICBUW, heeft de presentatie van hem over moeten nemen.

De Belgische Ria Verjauw, actief voor Friends of the Earth Belgie, en lid van de ICBUW stuurgroep, had de meest optimistische presentatie. De Belgische ambassadeur in Costa Rica, die speciaal op haar presentatie afgekomen was, keek trots toe toen het land wat hij vertegenwoordigd gepresenteerd werd als het eerste land dat verarmd uranium in de wet verboden heeft en door de ICBUW gezien wordt als een voorbeeld voor de wereld. x93Het is ons gelukt met een breed verzet en veel steun vanuit de samenleving. Hopelijk lukt het andere landen ook om het te gaan verbieden. Costa Rica is al vrij ver met een wetsvoorstel en ook vanuit Finland hoor ik positieve geluiden. Dat het verboden is in Belgie is een grote overwinning voor de vredesbeweging en het toont aan dat het mogelijk is om dit resultaat te bereiken. Dit blijft dan ook het doel van ons platform de komende tijd.x94

Nobuo Kazashi, lid van de ICBUW stuurgroep en professor op de Japanse Universiteit in Kobe , voegt hier tijdens de lunchpauze aan toe als ik hem er naar vraag: x93Als de NAVO of de Verenigde Staten tot een verbod overgaat is onze strijd nog niet gestreden. We willen dat het gebruik in de hele wereld verboden wordt en dat niet alleen. We komen ook op voor de slachtoffers die besmet zijn geraakt. En we willen dat de besmette grond gezuiverd wordt zodat nieuwe besmettingen voorkomen kunnen worden en de natuur minder te lijden heeft.x94

Na de conferentie vraag ik aan Ria of ze tevreden is met de uitkomst. x93Ja, zeker. Het geeft weer nieuwe energie om door te gaan met de strijd. En ik denk dat we veel informatie hebben kunnen delen en verspreiden. Hopelijk leidt dit er toe dat niet enkel Costa Rica tot een verbod over wil gaan, maar geheel Latijns-Amerika. En nee, ik ben niet teleurgesteld dat we ons niet uitspreken tegen oorlogvoering in het algemeen. Op dit moment werken we samen met veel verschillende groepen zoals oorlogsveteranen, (militaire) vakbonden, politici enz. Op deze manier is het ons gelukt om het verbod er in Belgie doorheen te krijgen. Naar mijn idee opereren we zo op een effectieve manier.x94

Voor uitgebreide verslagen over het congres en over verarmd uranium in het algemeen: www.icbuw.org

In 2006 kraakten enkele honderden boeren de leegstaande en verwaarloosde Finca La Florida in de buurt van Xela. Lange tijd hebben ze daar geleefd onder stukken zeil en met de angst dat de eigenaar verhaal zou komen houden. Beetje bij beetje hebben ze de gebouwen wat opgeknapt en het enorme stuk land weer werkbaar gemaakt. In 2005 behaalden ze een overwinning. De boerenorganisatie SCIDECO wist namens hun een lening van de regering los te krijgen om de Finca over te kopen.

Esteban, de voorzitter van de Finca, legt de kracht van hun groep uit. ‘We proberen zoveel mogelijk samen te werken en met respect voor de natuur. Voor ons is het ook belangrijk dat mannen en vrouwen gelijkwaardig worden behandeld. Iedereen heeft dezelfde kansen om zich te ontwikkelen. We werken met een bestuur die om de twee jaar wisselt. Hiervoor kan iedereen zich verkiesbaar stellen. Twee keer per jaar houden we een grote vergadering waarbij iedereen aanwezig is. Mochten er problemen zijn dan hebben we vaker plenaire bijeenkomsten.’

De Finca moet het vooral van de verkoop van koffie hebben. Met de flucturerende wereldmarkt is dit niet altijd makkelijk. Om extra inkomsten te verwerven is er een project met eco-toerisme opgezet. De coordinatrice van het project Rosaura, vertelt. ‘Wij hebben voldoende slaapplaatsen voor vrijwilligers die een periode het leven in een Finca mee willen maken. Voor het bedrag van vijftig quetzales per dag (minder dan 5 euro, red.) bieden we niet alleen een slaapplaats aan, drie maaltijden bij een familie zijn inbegrepen. Overdag zijn er genoeg werkzaamheden waar mensen aan mee kunnen helpen. Zoals de oogst van de koffie, mais, bonen en bananen. Ook hebben we een aantal bijenkorven en verbouwen we cacao. Bezoekers krijgen alle ruimte om mee te denken over de werkijze en de toekomst van de Finca. Het is mogelijk om mee te draaien in een van de werkgroepen, bijvoorbeeld eco-toerisme, gezondheid of onderwijs. En mochten bezoekers energie hebben om onze kinderen wiskunde, Engels en/of Spaans te leren, is dat van harte welkom. Zo blijven we ons ontwikkelen..’

De Finca is met openbaar vervoer bereikbaar en het is mogelijk om zowel een paar dagen als een langere peiode een bijdrage te leveren.

Voor meer informatie: Finca La Florida (website werkt niet altijd even goed) en filmproject over de finca.

Toen in de jaren ’70 de burgeroorlog burgeroorlog in Nicaragua in alle hevigheid woedde, maakte de toenmalige regering geen onderscheid tussen opstandelingen en onschuldige burgers. Hele dorpen werden met harde hand uitgeroeid. De Europese woon-werkgemeenschap Longo Mai besloot directe hulp te bieden. In 1978 kochten ze een groot stuk land op in het zuiden van Costa Rica. Het werd omgetoverd tot Finca Sonador (vernoemd naar de in de buurt liggende rivier) om vluchtelingen een plek aan te bieden waar ze een rechtvaardig en vredig leven konden leiden. In 1979 werd de dictator Somoza echter verslagen door de Sandinistas, wat er toe leidde dat bijna iedereen terug ging naar hun geboorteland. In begin jaren ’80 kwam er een nieuwe vluchtelingenstroom opgang. Ditmaal uit El Salvador. Ook daar werden hele dorpen met de grond gelijk gemaakt. Maria Edith Quijano is een van diegenen die in 1984 in Finca Sonador haar toevlucht zocht. Onder het genot van El Salvadoraanse pompusas en Costa Ricaanse koffie vertelde ze mij haar levensverhaal. 

‘Het leven was echt een ramp in El Salvador. Op een dag, zonder aankondiging of een duidelijke reden, vielen Amerikaanse soldaten met veel geweld ons huis binnen. Ze spraken geen woord Spaans en wij geen woord Engels. In het hele gebied waar ik woonde waren ze op zoek naar opstandelingen. Een paar dagen later kwamen de vliegtuigen. Nadat het huis van mijn broer platgebombadeerd was zijn we gevlucht. Via de priester in ons dorp, Padre Higinio Alas, kwamen we in Longo Mai terecht. 

Toen we hier met een groep van achttien mensen aankwamen stonden er slechts vier huizen en woonden er twee families. Voor de rest was er niets. In het begin heeft Longo Mai Europa meegeholpen met onder andere het verstrekken van melk. De organisatie El Productor heeft ons met fondsen uit Nederland en Noorwegen kunnen helpen met het opzetten van een koffie en rietsuikerplantage. Het was keihard werken. Maar het mooie was dat we het als een groep deden. We werkten samen en we aten samen. Door de jaren heen zijn er veel families bij gekomen, vooral landloze boeren uit Costa Rica en enkele Europeanen. Door deze sterke groei is het collectieve werken op de achtergrond geraakt. Dat is heel jammer, maar ook heel begrijpelijk. Ook zijn er enkele indigina’s bij het project betrokken geraakt.En zij zijn zo gesloten in de omgang dat het erg moeilijk samenwerken is. 

Miin dochter heeft met een uitwisselingsproject leefgemeenschappen van Longo Mai in Oostenrijk en Zwitserland kunnen bezoeken. En ze was erg onder de indruk van het feit dat daar nog altijd collectief geleefd en gewerkt wordt. Het contact met Europa is nog altijd sterk. Met regelmaat komen er mensen uit Europa ons opzoeken.

Daarnaast hebben we sinds 1991 ook een eco-toerisme project. Ik kwam met dit idee toen een Engelse vrouw door onze gemeenschap liep. Uitgebreid stond ze de natuur te bewonderen. Toen ik haar vroeg of ik haar ergens mee kon helpen, vroeg ze naar een plek om te overnachten. Ik heb haar in mijn huis ontvangen en blijkbaar is haar dit goed bevallen. Al snel kwamen er andere reizigers langs die door haar getipt waren. We zijn toen een project gestart om toeristen en vrijwilligers beter te kunnen ontvangen en in 2004 hebben we zelfs een prijs gewonnen voor het beste eco-toerisme project. In april 2005 ben ik op uitnodiging naar Berlijn geweest om de prijs in ontvangst te nemen. Vooral het feit dat de bezoekers rechtstreeks het gastgezin betalen sloeg erg aan. Door bezoekers wordt vooral de familiesfeer bijzonder gewaardeerd. De Engelse vrouw bijvoorbeeld – die vijftien jaar geleden nog door onze gemeenschap liep – is bijna jaarlijks terug gekomen. Nu laat ze haar eigen huis bouwen, zodat ze hier gebruik van kan maken als ze hier verblijft.

Vanuit de hele wereld maken mensen gebruik van het eco-toerisme project. En er zijn genoeg activiteiten om te doen. Zo kan er meegeholpen worden met de koffieoogst, het planten en kappen van rietsuiker, het verven van de school en ook kan er les gegeven worden in bijvoorbeeld Engels, Frans en/of wiskunde. Daarnaast zijn er diverse werkgroepen actief waar een bijdrage aan geleverd kan worden. Bijvoorbeeld aan de vrouwengroep en de milieugroep. En als stageplek is bijna alles mogelijk. We staan altijd open voor nieuwe ideeen.

Het leven is nog altijd niet makkelijk. Door de lage koffieprijs zijn onze inkomsten minimaal en daarom zijn we ook zo blij met het succes van het eco-toerisme project. Dit brengt voor de gezinnen een hoop extra geld op. In het begin heeft dit ook een hoop problemen opgeleverd. Veel dorpsbewoners noemde iedere buitenlander vrij negatief gringo. Heel wat mensen heb ik uit moeten leggen dat mensen uit Europa geen gringo zijn. Door de ervaringen in de oorlog hebben veel bewoners, waaronder ik, veel moeite gekregen met het Amerikanse beleid. Gelukkig komen er ook vriendelijke Amerikanen onze gemeenschap bezoeken.

Het klopt inderdaad dat ons bestuur niet gekozen wordt en dat de coordinator van het begin af een Oostenrijker is. Zelf ben ik hier heel tevreden over. Allereerst is het terrein eigendom van Longo Mai Europa en is het logisch dat ze de coordinatie tot zich willen houden. Ten tweede komen nog altijd de beste ideeen van hun vandaan. De mensen van Longo Mai Europa komen echt met een ideaal in hun hoofd en zoeken niet enkel een plek om zich veilig te voelen of om hun boerenbestaan voort te zetten. Dat is en blijft een wereld van verschil.’

Voor meer informatie over de Finca klik hier.

Twee jaar geleden ontvluchtte ik net als vele andere buitenlandse onafhankelijke verslaggevers de stad Oaxaca. Het was de dag na de demonstratie van 25 november die in een veldslag eindigde tussen demonstranten en de federale politie. De demonstranten eisten hun stad terug en met de omsingeling van het centrum wilden ze de politie duidelijk maken dat ze moesten verdwijnen. Het resultaat was echter dat er onder de demonstranten drie doden vielen en honderden gewonden. Urenlang is er om het centrum gestreden. Hierbij moesten tientallen huizen, auto’s en overheidsgebouwen het begeven. Compleet uitgebrand zijn ze achtergelaten. De reactie van de overheid was fors. Een onbekend aantal demonstranten zijn voor maandenlang opgesloten en op de radio werden openlijk dreigementen geuit. Op de staatsradio werden er zelfs adressen van demonstranten bekend gemaakt met het verzoek die in de brand te steken. Paramilitairen hadden hun zinnen gezet op buitenlandse activisten en verslaggevers. Na twee jaar vond ik het tijd worden om te kijken hoe de situatie er nu voor staat. Want door de censuur die er toegepast wordt is het erg moeilijk om van afstand de juiste informatie te vinden. Estaban van het dagblad noticias moet dit tot zijn spijt bekennen. ‘Als journalist in Mexico kan je niet over de waarheid schrijven. Doe je dit wel dan ben je je leven niet veilig. Tijdens de opstand van 2006 hebben we zoveel mogelijk geprobeerd om objectieve berichtgeving de wereld in te sturen, maar door heel veel problemen en dreigementen hebben we ons meer op de vlakte moeten houden. Als journalist doet dit je pijn en verdriet. Objectieve berichtgeving kennen we hier niet’.

In februari 2005 was ik voor het eerst voor een week of twee in Oaxaca. Met een lerares sprak ik uitgebreid over de Zapatistas in Chiapas, een deelstaat ten zuiden van Oaxaca waar in 1994 duizenden inheemse boeren in opstand zijn gekomen. Nu bijna veertien jaar later beheren ze grote autonome gebieden waar ze eigen gezondheidsprojecten, onderwijs en winkels opgezet hebben.  Ze wist me te vertellen dat er in Oaxaca ook zo’n opstand op stapel stond. Een jaar later bleek dit al uit te komen. Zoals ieder jaar werd er door de leraren gedemonstreerd vanwege de slechte omstandigheden waarin ze hun werk moeten doen. Nadat de gouverneur met veel geweld de demonstratie had proberen neer te slaan kwamen er tienduizenden mensen in opstand. En nu niet enkel leraren, maar een breed scala aan organisaties, actiegroepen en politieke partijen. Allemaal hadden ze het doel dat de gouverneur Ulises het veld moest ruimen. Want ze waren het er over eens dat hij corrupt is en tot de maffia behoort. Verenigd onder de naam APPO hebben ze maandenlang het centrum van Oaxaca bezet gehouden. Totdat de repressie zo hevig werd dat de strijd grotendeels ondergronds verder gevoerd moest worden.

En daar stond ik dan na een afwezigheid van twee jaar op de Zocalo verdwaasd om me heen te kijken. Geen spoor van de opstanden meer te zien. Het is weer net als 2005. Kraampjes met koopwaren verspreid over het hele centrum en ontelbare toeristen die uitgebreid de tijd nemen om een souvenier aan te schaffen of wat te eten of te drinken. In een hoekje zit een oude man op een trompet het lied van de Zapatistas te spelen. Ik denk dat de toeristen die rustig een teug van hun kop koffie nemen, ondertussen genietend van de muziek, geen benul hebben van waar ze naar luisteren. Op enkele plaatsen in de stad kom ik een poster tegen met de aankondiging dat er op 25 november een nieuwe mega marcha gehouden gaat worden. De bedoeling is om aan te tonen dat het verzet nog altijd levend is.  Zie voor een verslag op indymedia. Ondanks een prima opkomst (ik dacht zelf een paar honderdduizend, maar andere websites berichtte over tachtigduizend) legde deze dag de zwakte bloot van het hedendaagse verzet: er heerst onderling verdeeldheid en een diep wantrouwen. Het zijn vooral de anarchisten en de stalinisten die letterlijk met elkaar op de vuist gaan. Miguel van CIPO (een volksberaad van de inheemse bevolking van Oaxaca) legt uit dat de strijd vooral in de dorpjes afspeelt. ‘De APPO heeft niet meer de vuist die het vroeger had. Het heeft als collectief prima gefunctioneerd om een gezamenlijk punt te maken. Nu moeten de diverse partijen weer hun eigen weg blijven volgen. Zelf zijn wij vooral in de dorpen actief. En daar zijn mensen zich nog altijd aan het organiseren.’ Nancy Davies, auteur van The People Decide beaamt dit volkomen. ‘Er worden nog altijd nieuwe volksassembleeen opgericht. In bijna iedere wijk in de stad en in ieder dorp probeert het volk zelf te beslissen over hun toekomst. Dat is een geweldige verandering. Wat dat aangaat heeft de revolutie van 2006 veel positiefs opgeleverd.’

Tijdens een bezoek aan een dorpje, zo’n 25 kilometer van de stad afgelegen, spreek ik met een aantal activisten die nauw bij de protesten van 2006 betrokken waren. ‘Ik ben onder andere met een karavaan van Oaxaca naar Mexico-stad gelopen om ons verzet meer naar buiten te brengen’, legt een lerares mij uit. ‘Maandenlang hebben we het centrum van Oaxaca bezet kunnen houden. Helaas is het niet gelukt om Ulisees van zijn troon te stoten. Wat dat aangaat hebben we pech gehad denk ik. Het was vlak voor de verkiezingen en alles wijst erop dat de politieke partijen een deal gesloten hebben rondom zijn aanblijven. Dat neemt niet weg dat we blijven strijden voor de toekomst van onze kinderen. Onze hoop is gericht op 2010. Dan stopt de termijn van Ulises en dan zullen wij weer massaal opstaan.’

Wil je een bijdrage leveren aan de strijd in Oaxaca, door bijvoorbeeld een tijdlang als vredesobservator te werken of door activiteiten in Nederland te organiseren, neem dan contact op met Christiaan via: projects (at) grassrootsprojects.com

Persoonlijk verslag van Christiaan Verweij

Er mag dan wel sprake zijn van een recessie in de Verenigde Staten, nog altijd proberen dagelijks honderden migranten uit Centraal-Amerika hun geluk te zoeken in het noorden. In Californie ken ik de lange rijen met migranten bij de doehetzelf-zaken maar al te goed. Urenlang, soms dagenlang, staan ze te wachten tot ze door iemand meegenomen worden voor een klus. Werk in de bouw en constructie is er steeds minder, het neemt de wanhoop van mensen uit landen als Mexico, Guatemala, El Salvador en Honduras niet weg. Ze kennen de weg naar het land van de gringos maar al te goed. Op het platteland lijken veel dorpen als uitgestorven, enkel kinderen, vrouwen en ouderen lopen er rond. Iedereen die in staat is om te werken is richting de Verenigde Staten om maandelijks geld naar huis over te maken zodat er aan de bouw van een stenen huis, of aan de start van een winkeltje begonnen kan worden.

Ik maak de reis op mijn fiets in tegengestelde richting. En als ik vanaf San Diego de grens met Mexico nader voel ik de spanning al. Dit wordt niet enkel  veroorzaakt door de reclameborden die zowel in het Engels als in het Spaans je aandacht op proberen te eisen, het is vooral de ‘gekte’. Tijdens de laatste uurtjes fietsen voor ik Tecate in Mexico binnen rijd, is het een komen en gaan van grenspatrouilles. En als ik dan eindelijk doorweekt van het zweer na een zware klim door de bergen de grens nader wenken de douanebeambtes dat ik door kan fietsen. Van een strenge controle is er geen sprake. Verbaasd vraag ik waar het kantoor van de migratie is omdat ik als Hollander een toeristenvisum nodig heb. Even later fiets ik met alle benodigde papieren op zak het centrum in, op zoek naar een Hotel economico. Na een minuut of tien vind ik wat geschikts en als ik met mijn fiets in mijn hand naar mijn kamer loop kijken tientallen Mexicanen me nieuwsgierig aan. En nadat ik uitgebreid over mijn reis verteld heb, vraag ik wat zij eigenlijk in dit hotel doen. Vrij fel wordt er gereageerd, alsof ik een ontzettend domme vraag gesteld heb. ‘Wij zijn Mexicanen – ik kom bijvoorbeeld uit Puebla, hij uit Mexico-stad en hij uit Oaxaca – en uiteraard zijn wij hier om de grens naar de VS over te steken. Zelf wacht ik met mijn zoontje van negen jaar al drie weken op een telefoontje dat het veilig is. ‘s Nachts klimmen we dan over het hek en na drie tot vier dagen door de woestijn lopen staat dan onze ‘greyhound’ op ons te wachten om ons naar Chicago te brengen. Laten we maar hopen dat alles goed gaat.’

Hoe meer ik mij er in verdiep, des te meer heb ik het idee dat het leven in Mexico grotendeels om de reis naar het noorden draait. En veel mensen vinden mij dan ook buitengewoon vreemd als ik met mijn fiets nog wel, de andere kant op ga. Terwijl welvaart voor mij binnen handbereik ligt. Het onderwerp migratie intrigeert mij enorm. Na een tocht van ongeveer twee maanden langs diverse projecten kom ik in Ixtepec aan bij La Casa de los Migrantes, ook wel Alberque genoemd. Hier worden migranten opgevangen die een tussenstop maken om weer even op adem te komen. Dagelijks komt de goederentrein uit het zuiden aan, met op, aan en onder de wagons tientallen migranten. Met gevaar voor eigen leven trotseren ze de risico’s.

Een vrijwilligster uit Guatemala, vertelt me vrij emotieloos over de gevaren van de reis. ‘Allereerst is er de kans om overvallen te worden. Om de grens naar de VS over te steken moet je de coyotes zo’n 1500 dollar betalen. Velen hebben dit contant op zak, wat ze tot gemakkelijke slachtoffers classificeert. Vrouwen en kinderen lopen het meeste gevaar. Ze worden als handelswaar verkocht voor respectievelijk de prostitutie of om hun organen. Rondom de migrantenstroom is er een florerende maffia actief. Daarnaast is er de corruptie onder politie en militairen. Twee weken geleden zijn er bijvoorbeeld twaalf vrouwen uit El Salvador door een groep militairen ontvoerd. Ze lopen niet alleen de kans beroofd en verkracht te zijn, de kans is groot dat ze het er niet levend vanaf gebracht hebben. Geregeld komt het voor dat vrouwenlichamen als afval langs de weg achter gelaten worden. Zelf ben ik een been kwijt geraakt tijdens mijn reis uit Guatemala naar Ixtepec. Met honderden zaten we op de trein samengepakt. Door de drukte ben ik vlak voor Ixtepec van de trein gevallen en kwam mijn linkerbeen onder het wiel terecht. Pater Alejandro van Alberque is met mij naar het ziekenhuis gegaan. Via een fonds probeert hij nu een prothese voor mij te regelen. Als het allemaal zo ver is hoop ik mijn reis naar het noorden voort te zetten.’

Het project Alberque wordt geleid vanuit de katholieke kerk. Net als migratie niet uit het leven in Mexico weg is te denken, is ook geloof een belangrijk onderdeel van het dagelijkse leven. Alsof zijn verloren zoon eindelijk huiswaarts is gekeerd verwelkomt Pater Alejandro mij. ‘Ik ben blij dat je hier bent. Solidaritiet kunnen we hier wel gebruiken. En de idealen die jij nastreeft, het vechten voor gelijkwaardigheid en het omzetten van woorden in daden, zijn essentiele onderdelen in het leven. Daarnaast is het geweldig dat jij de mensen in Nederland kunt informeren over de situatie hier. Twee jaar geleden ben ik dit project begonnen en sindsdien is er geen dag zonder drukte voorbij gegaan. Elke dag komen er nieuwe problemen op me af en slapen doe ik amper. Het is god die mij de energie geeft.’

Ruim een week ben ik als gast bij het project betrokken geweest en heb ik geleefd tussen de migranten onder de meest primitieve omstandigheden. Vooral de afgelopen twee nachten had ik pech. Het regende hard en geregeld moest ik mijn hangmat verplaatsen omdat het dak zo lek ik als een mandje. Al mijn spullen zijn doorweekt. Gelukkig kan ik er om lachen. Door de verhalen die me de afgelopen week te horen zijn gekomen kan ik de situatie prima relativeren.

Overdag zijn er diverse migranten als vrijwilliger actief. Gratis aangeboden voedsel (vaak overdatum of niet meer geschikt om te verkopen) wordt als een heerlijke maaltijd verwerkt, gestaag wordt er aan de bouw van een aantal stenen huisjes gewerkt en daarnaast is het een hoop werk om de boel schoon te houden. Het komt geregeld voor dat er enkele honderden mannen, vrouwen en kinderen de nacht in Alberque doorbrengen. Wachtend op de trein richting Veracruz en dromend van een beter bestaan.

Een man van 31 jaar uit Honduras zit de hele dag in een hoekje een hartje uit een stuk hardsteen te slijpen, ondertussen de boel observerend. Als ik hem vraag of hij dit maakt om zijn geliefde in Honduras te herdenken, reageert hij in eerste instantie wat voorzichtig. ‘Ik heb momenteel geen relatie in Honduras. Wel heb ik vijf kinderen bij drie verschillende vrouwen. Als ik je vertel waarom ik dit maak denk je waarschijnlijk dat ik gek ben’. Als ik antwoord dat ik dit niet zo snel denk, brandt hij los. ‘Ik maak dit voor de seks. Daarom ziet het ook zo precies. Ik bevestig het aan mijn piemel. Vrouwen geeft dit veel genot en zo kunnen ze meerdere malen klaarkomen.’ Ik kijk nog eens naar het kleine hartje en bedenk me dat hun lieveheer inderdaad rare kostgangers heeft.

Ondertussen vervolg ik mijn tocht naar het zuiden. Chiapas is mijn eerstvolgende doel. Via onder andere mijn website bericht ik over mijn avonturen.

In Coyotitan, een klein dorpje, gelegen aan de kreeftkeerkring, zoxb4n 70 kilometer ten noorden van Mazatlan en zoxb4n 800 kilometer ten noordwesten van Mexico-stad kwam ik tijdens mijn reis langs verschillende ontwikkelingsprojecten een clubje net afgestudeerde ergotherapeuten tegen. De vier Hollandse meiden, Jolanda, Loes, Marichelle en Chantal, allen rond de twintig, hadden het er met zxb4n vieren tijdens hun studie in Amsterdam al vaak over gehad om na het afronden van hun studie eerst ervaring in het buitenland op te gaan doen. x91Nu kan het nog, we zijn jong en zitten nog niet aan een baan vast, en ervaring opdoen in een land als Mexico is natuurlijk een prachtige en zeer leerzame ervaringx92, is hun motto. Via een Nederlandse kwamen ze in contact met PROJIMO, een onafhankelijk rehabilitatieproject voor gehandicapte jongeren in west-Mexico. Voor een periode van vijf weken draaien ze hier als vrijwilliger mee en volgen ze een cursus Spaans.

Als xb4s ochtends rond acht uur de temperatuur al gestegen is tot zoxb4n vijfentwintig graden en een oud vrouwtje, die elke dag vanaf zes uur xb4s ochtends het terrein schoon staat te vegen met een bezem van stro -  van wie de rimpels in haar huid verraden dat ze de tachtig wel gepasseerd moet zijn – klaar lijkt te zijn met dit karwei, wordt de eerste clixebnt  van de dag het terrein opgedragen. x91Door zuurstoftekort tijdens de geboorte kan ze niet lopen, bijna dagelijks komt ze hier voor therapiex92, legt Marichelle me uit. Ze weet dit op zoxb4n zekere en prikkelende toon te brengen, dat ik haar nieuwsgierig volg naar de therapieruimte. Het is een stenen gebouw aan de rand van het terrein met een oud tafelvoetbalspel, een afgeschreven hometrainer en allerlei met de hand gemaakte hulpatributen die kinderen en jongeren leren om met hun handicap om te gaan. In de hoek staat een oude stoffige behandeltafel waar de bijna tweejarige Yaritza therapie krijgt. Terwijl Loes en Chantal als opwarming een glimlach los proberen te krijgen, vervolgt Jolanda over de achtergrond van het kind. x91In Nederland zou zoxb4n kind vanaf de geboorte hulp gekregen hebben . Gelukkig heeft het kind een sterke wil. Toen we hier een week geleden aankwamen kon ze bijna helemaal niets. En nu lukt het haar al bijna om zelfstandig op haar zij te gaan liggen. Dat is natuurlijk een wonderbaarlijke vooruitgang. Ik vind het wel treurig dat de ouders onjuiste beloftes voorgeschoteld krijgen. De dokter heeft tegen de ouders gezegd dat ze binnen drie maanden zelfstandig moet kunnen omrollen en kruipen, maar dat is natuurlijk beslist geen haalbare kaart. Dit kind heeft een langdurige therapie nodig, waarbij ze stap voor stap leert haar spieren te ontwikkelen en te beheersenx92. Als het Yaritza even later lukt om haar romp flink te bewegen wordt er luid geapplaudiseerd en klinkt er in het met een flink Nederlands accent geroepen xb4buenoxb4 een bepaald gevoel van triomf. Chantal geeft een knikje met haar hoofd richting de locale therapeut Begin, x91y tu …x92, die vervolgens de therapie overneemt. x91Tja, het is best triest om te zien hoe er met heel veel clixebnten om wordt gegaanx92, vertelt Marichelle namens het viertal, x91we hebben besloten een boek te schrijven waarin we diverse ziektebeelden en aandoeningen willen omschrijven, met bijbehordende therapixebnx92. x91We proberen dit eerst in het Engels te doen en vragen dan aan onze lerares Spaans om het om te zetten in het Spaans, want dat gaat ons nog niet goed genoeg af. Met het schrijven hiervan zijn we de komende drie weken dus nog wel even bezig. En dan maar hopen dat er wat mee gedaan wordt en dat het niet in een la of een kast beland. Laatst zijn hier een aantal Chileense vrijwillgers geweest die een behandelplan geschreven hebben, maar er zat heel geen logica in wat betreft de ontwikkeling van het kind. We hopen met het opstellen van een overzichtelijk en duidelijk boek ons verblijf van vijf weken zo effectief mogelijk te benutten.x92

Buiten worden er een tafel en een aantal stoelen onder een boom geparkeerd om de stikkende hitte van de zon zoveel mogelijk te ontvluchten en wordt er een begin gemaakt met het naaien van voelzakjes die voor sensorische integratie therapie gebruikt kunnen worden. x91Het is hier meestal erg rustig en het zou me niets verbazen als er vandaag geen clixebnt meer komt, dan is het heerlijk om een karwei als dit te doenx92, mompelt Loes terwijl ze het draad door het oog van de naald probeert te steken. x91Moet ik het doen?x92, roept Marichelle. Na wat gegiechel wordt er zoals ze op school is aangeleerd met de festonsteek aan de slag gegaan en lijkt het een soort arbeidstherapie voor hunzelf te zijn om hun verblijf in Projimo op een rijtje te zetten en alles wat er op hun afkomt enigzins te relativeren. x91Het is toch wel raar dat er zo weinig clixebnten komen op een dagx92, begint Chantal als opening van de discussie, x91dit had ik echt niet verwachtx92. x91Wat dat aangaat vind ik het ook wel een teleurstelling. We zijn hier naar toe gekomen met de nodige idealen en we willen met onze kennis en inzet graag iets bijdragen, maar het project lijkt hier soms wel uitgestorven. Misschien komt het wel door de hixebrarchie die hier heerst. Twee mensen hebben hier flink de touwtjes in handen en die wonen in de meest luxe huizen. Ze hebben een koelkast, een magnetron, een wasmachine en in elke kamer van het huis een tv. Hier achter verscholen staan wat oude primitieve gebouwtjes waar de rest woont. Als zij een nieuwe tv willen kopen dan moeten ze maanden sparen om het geld bij elkaar te krijgen en een wasmachine en een magnetron hebben ze uiteraard niet. Dit lijkt me toch heel oneerlijk.x92 Jolanda vult aan, x91er wordt ook aardig druk op ons uitgeoefend door de coxf6rdinator van het projectx92. x91Ze wil steeds dat we oefeningen voorschrijven voor clixebnten. Het lijkt wel alsof dit geld in het laatje brengt. Want de mensen moeten wel betalen voor hun behandeling hier. Dus hoe langer ze blijven, des te beter. Zo was er gisteren een oude vrouw met diabetes en schizofrenie, die onlangs door een hypo in coma gelegen had. Zonder een recente bloedsuikerspiegel  te testen moesten we met haar aan de slag en oefeningen doen. Vooral Chantal reageerde toen zeer verontwaardigd. Want het is natuurlijk heel gevaarlijk om met zox92n vrouw oefeningen als opstaan en zitten te gaan doen. Slechts eenmaal per dag controleren ze haar bloedsuiker, wat veel te weinig is. Voor je het weet krijgt ze weer een hypo. We hebben dan ook geweigerd met haar aan de slag te gaan. Vervolgens is haar dochter met haar oefeningen gaan doen. Soms wordt je hier een beetje moedeloos van. Er is hier zo weinig kennis van ziektebeelden en geschikte therapixebn.x92

Na de sixebsta staat er een auto voor het terrein te wachten met een elektrische rolstoel op het dak. x91Zou dat Moises zijn die terugkomt uit het ziekenhuis?x92 vraagt Loes zich hardop af, terwijl er een vrouw uitstapt en op de Nederlandse meiden afstapt, x91xbfHablan Espanol?x92 Het blijkt dat er een Canadese man van rond de zeventig jaar voor in de auto zit die enkel Engels spreekt. Het verzoek is of een van de meiden met de man zou willen praten om hem nog eens uit te leggen wat hij hier komt doen, want zijn geheugen laat hem, volgens haar, flink in de steek. En de vrouw, die kortgeleden  met hem getrouwd is, spreekt zelf geen woord Engels. Even later vertelt de man dat hij de eigenaar was van een groot golfterrein in de buurt van Mazatlan, wat hij onlangs verkocht heeft. Met het geld heeft hij een groot huis gekocht waar hij met zijn pasgetrouwde Mexicaanse vrouw woont. Hij heeft ontzettend spijt van deze stap in zijn leven terwijl hij met twinkeloogjes geniet van de aandacht van de jonge meiden. Gedwee moet hij bekennen dat hij nooit met de vrouw had moeten trouwen. x91Eerst was ze best aardig, maar nu ik met die vrouw getrouwd ben, gedraagt ze zich als een heks. Het liefst zou ik weer teruggaan naar Canada. Maar ja, mijn lichaam wil niet meer. Mijn benen kan ik helemaal niet meer gebruiken en mijn armen willen ook steeds minderxb4.  Ondertussen wordt zijn vrouw, die zeker dertig jaar jonger lijkt, flink ongeduldig. xb4De chauffeur wil weer naar huis, dus we moeten opschieten! Por favor.x92

Een kwartier later worden ze uitgezwaaid. Marichelle is nog wat verbaasd over het hele gebeuren, x91die man kan heel zijn benen niet bewegen en heeft nog maar een heel klein beetje kracht in zijn armen en dan willen ze hem hier aanleren geheel zelfstandig vanuit zijn rolstoel op de bank of op zijn bed te klimmenx92. x91Dat zijn dingen die natuurlijk helemaal niet haalbaar zijn. Het is nog een wonder dat hij zijn rolstoel kan besturen.  Nu hebben ze hier een plank voor hem gemaakt waarop hij zich heel langzaam zou moeten verplaatsen van zijn rolstoel naar zijn bed. Maar ja, dat bleek natuurlijk al snel niet haalbaar. Dan is het triest als je zox92n man met lege handen naar huis moet sturen. Hopelijk kan het plankje wat speciaal voor hem gemaakt was nog eens gebruikt worden voor iemand anders.x92 De andere meiden hebben zo ook hun gedachten over het voorval. x91Misschien mag je het niet zeggenx92, denkt Chantal hardop, x91maar het lijkt erop dat die vrouw enkel voor het geld met die man getrouwd isx92. x91Dit soort situaties zet je toch wel aan het denkenx92. xb4

Na de schaduw opgezocht te hebben krijgt de discussie over de effectiviteit van PROJIMO een vervolg. Zelf heb ik het tijdens mijn opleiding community health leren kennen als een rehabiliteitsprogramma wat geheel door de gehandicapten gerund wordt en gezien wordt als een voorloper van een community based program.  Het is de visie dat projecten van onderop opgezet en gedragen moeten worden en het is een modern toverwoord onder ontwikkelingswerkers. x91Ik geloof best dat het hier ooit een bloeiend project geweest is, maar het lijkt erop dat ze niet zonder David Werner kunnenxb4, begint Chantal zodra zijn naam tijdens de discussie ter sprake komt. In 1964 nam hij een jaar vrij als leraar biologie op een middelbare school in Californixeb om de flora en fauna van west-Mexico te ontdekken. Werner, die orthopedische schoenen draagt en van jongs af aan moeite heeft om zijn handen goed te bewegen, was enorm onder de indruk van de openheid van de mensen tijdens zijn verblijf in de dorpjes in de bergen. Voor het eerst van zijn leven durfte hij uit te komen voor zijn eigen handicap. Deze openbaring gaf zijn leven en loopbaan een enorme wending. Hij koos ervoor om zijn verblijf in west-Mexico met tien jaar te verlengen en is een van de initiatiefnemers van het Piaxtla gezondheidsproject, waar hij later zijn beroemde boek x91donde no hay doctorx92 (ook vertaald in x91where there is no doctorx92) over geschreven heeft. Vanuit het Piaxtla gezondheidsprogramma heeft hij in 1980 PROJIMO opgericht, wat staat voor x92programma de rehabilitacixf3n organizado por jxf3venes incapacitades de Mxe9xico Occidentalx92 (vrijvertaald rehabiliteitsprogramma voor gehandicapte jongeren in west-Mexico). Sinds 1982 is hij naast zijn drukke werkzaamheden wereldwijd, mediator van het Nederlandse Liliane fonds. PROJIMO ontvongt hiervan jaarlijks ongeveer 18.000 dollar. Tijdens de discussie over David Werner heeft  ook een Engelse jongevrouw zich in de discussie gemengd. Momenteel werkt ze in Los Angeles aan de film the Soloist als geluidstechnicus, waarvan ze een weekje vrij heeft. Die wil ze graag nuttig besteden en via het Lonely Planet webforum kwam ze bij PROJIMO terecht en door de verhalen die ze erover las vond ze het de moeite waard om per vliegtuig tussen L.A. en Mazatlan heen en weer te hoppen. De werkelijkheid valt haar echter hard. x91Ik had verwacht dat het hier een sociaal project was waar het hele dorp bij betrokken is en waar gelijkwaardigheid voorop staat. En nu blijkt het dat de activiteiten juist heel gexefsoleerd buiten het dorp plaatsvinden en voor een heel kleine doelgroep. Het gastgezin in het dorp waarbij ik verblijf heeft ook weinig positieve woorden over voor de organisatie. David Werner staat bij hun wel op een hoog voetstuk. Die man is hier echt een held. Ik heb me laten vertellen dat als hij hier komt dat er dan wel een lange rij van mensen voor de deur staat om geholpen te worden.  Met mijn gastgezin heb ik het uitgebreid over het project gehad. Zo heb ik het idee dat een aantal mensen die de touwtjes in handen hebben enkel eigenbelang proberen na te streven. Er komt hier genoeg geld binnen, waar gaat dat in godsnaam naar toe? Het is natuurlijk wel heel toevallig dat de twee coxf6rdinatoren van het project als enige een luxe ingericht huis hebben met een dure auto in hun grote tuin. De verschillen zijn echt veel te groot.  Nu had ik het idee om over mijn bevindingen een e-mail naar David Werner te sturen en dat vonden ze een heel goed plan. Uiteraard willen ze liever niet met naam genoemd worden.x92 De vier meiden knikken instemmend. x91Ik begrijp ook niet waar het geld allemaal blijftx92, beaamt Chantal. x91Daar is ook heel geen openheid over. Vertrouwen doe ik het niet.x92 x91Tjax92, reageert Jolanda, x91alleen al als je kijkt naar wat ze aan ons verdienen ga je de boel wantrouwenx92. x91Per week betalen we 200 dollar per persoon om vrijwilligerswerk te mogen doen. Aan mijn vrienden in Nederland kan ik dit moeilijk uitleggen. Maar ja, we krijgen dan wel Spaanse les en eten en onderdak.x92

Een paar dagen later gaan Jolanda, Loes, Marichelle en Chantal mee met een aantal stafleden van PROJIMO naar een buitenwijk van Mazatlan om een spreekuur te houden. Als er langs een krottenwijk gereden wordt weten ze niet hoe snel ze alle vier hun fotocamera moeten pakken. x91Moet je die zienx92, zegt Jolanda terwijl ze snel een paar fotoxb4s schiet, x91dat is wel heel triestx92. Tien meter verder wordt er gestopt bij een keurig huis die geheel verkeerd op zijn plek lijkt in deze deprimerende wijk van bouwvallen en vuilnis overal.  Het is iets over negen uur en om tien uur begint het spreekuur. Terwijl iedereen geduldig in de schaduw gaat staan wachten, staat er een auto gereed met twee grote luidsprekers op het dak om in de wijk aan te kondigen dat er vandaag een spreekuur is. x91Nee, dat geloof ik nietx92, reageert Chantal verbaasd. Maar als de auto de straat uitrijdt en op de hoek van de straat zijn geluid aanzet moet ze haar visie toch wel bijstellen.  x91Het is toch wel ongelooflijk hoe dat hier allemaal toe gaat.xb4 Al snel begint het behoorlijk druk te worden voor het woonhuis en lijkt er geen einde te komen aan het aanslepen van stoelen de straat op.  De meiden zijn met hun inmiddels geoefende blik de mensen aan het observeren. Het roept een hoop vraagtekens bij ze op.  Als er iets voor tienen een dokter aan komt lopen die tegelijkertijd met Projimo spreekuur blijkt te houden, verklaart het voor Loes een hoop. x91Volgens mij komt bijna iedereen voor hem. De mensen die er nu zitten hebben volgens mij geen problemen met hun houding. Dit kan wel eens een saaie en lange dag gaan wordenx92.  Maar rond half twaalf roept de coxf6rdinator van PROJIMO dan eindelijk de meiden om  haar bij te staan met advies. En zo blijft het de hele dag ook wel doorgaan. Er komen zelfs mensen met rxf6ntgenfotoxb4s op zak. x91Tja, we worden soms gezien als wonderdokters. Alsof we overal verstand van hebbenx92,  mijmert Chantal. x91Zo komen er ook geregeld mensen met medicatielijsten en vragen ons of het wel juist voorgeschreven is. Hoe kunnen wij dat nu weten?  Zelfs de coxf6rdinator van PROJIMO kwam twee dagen geleden met haar oom, die een half uur rijden van het project afwoont, speciaal naar ons toe met rxf6ntgenfotoxb4s en een medicatielijst. Terwijl hij onlangs helemaal naar een arts in de Verenigde Staten is geweest voor behandeling. En nu komt ze alsnog aan ons vragen of wij geen oefeningen voor die man weten. Heel bijzonder.x92 Rond 15.00 uur is de laatste clixebnt aan de beurt. x91Duidelijk weer een geval van zuurstoftekort bij de geboortex92, zegt Marichelle als het meisje aan komt lopen. Met een vragende blik kijkt de coxf6rdinator van Projimo Marichelle aan. x91Wat kunnen we met dit meisje doen?x92. x91Op dit moment nietsx92, reageert ze alsof ze dit werk al jaren doet, x91het enige wat we haar aan kunnen bieden is therapiex92. x91Daarvoor zou ze naar Coyotitan moeten komenx92. De coxf6rdinator blijkt zich niet helemaal op haar gemak te voelen met dit antwoord en terwijl ze naar de juiste woorden zoekt om het te vertalen van het Engels naar het Spaans, springt Loes in. x91We kunnen nu toch wel een oefening met haar doen? Het is natuurlijk wel heel sneu als ze hier helemaal voor niets naar toe gekomen is. x91 Marichelle, kan er niet veel mee, x91van mij mogen jullie, maar het heeft heel geen nutx92. De coxf6rdinator van Projimo vindt het echter een uitstekende oplossing. En na een loop oefening wordt er een afspraak gemaakt voor een vervolgbehandeling in Coyotitan.

Voor we afscheid nemen van elkaar, ik moet namelijk naar mijn volgende project, blik ik nog even met de vier studiegenoten terug op de dag. Die blijken ze positief ervaren te hebben.  x91Er komen aardig wat nieuwe clixebnten voor behandelingx92, reageert Jolanda enthousiast. Marichelle blikt alvast vooruit op de drie weken die hun nog te wachten staat in Coyotitan, x91ons hoofddoel is het schrijven van het boekx92. x91Ik denk echt dat we met dit soort activiteiten een bijdrage kunnen leveren. Maar dan moet dat wel gedragen worden door de staf natuurlijk. Maar daar ligt ook de uitdaging. We zijn hier gekomen om een bijdrage te leveren en dat blijkt veel moeilijker te zijn dan we dachten, hier hebben we maar op te anticiperen. Het blijft mensenwerk natuurlijk.x92 Jolanda denkt al verder vooruit, x91als ik weer thuis heb krijg ik het drukx92. x91Mijn vriend en ik hebben een huis gekocht en we moeten flink aan het klussen de komende tijd. Ondanks dat de tijd heel snel gaat lijkt het nog heel ver weg, want het is hier zo anders. Een compleet andere wereld. Alleen al die insecten hier, elke dag doe ik wel weer een nieuwe ontdekking. Wat dat aangaat blijf ik fotoxb4s maken.x92 Met een ondeugende glimlacht sluit Chantal af, x91we worden hier ook echt gek van alle jongens die achter ons aanzitten,  stel je voor,  eenmaal weer in Nederland zullen we het misschien wel missenxb4.   

Een paar dagen na mijn vertrek uit PROJIMO nam ik contact op met de oprichter, David Werner, om een reactie te vragen op de kritische blik van de Hollandse meiden. Met weemoed begint hij te vertellen over de begintijd van PROJIMO in de jaren ’80, toen nog gelegen in Ajoya, een dorpje in de bergen. ‘Dit was een van de eerste community based programs, het hele dorp was erbij betrokken. Het was een compleet nieuwe manier van werken. In plaats van dat projecten door externe organisaties opgelegd werden, waren het hier de mensen zelf die het complete programma runden. Ook kwamen er mensen voor rehabilitatie naar toe, die na de behandeling weer zelfvertrouwen opgebouwd hadden en die vervolgens bleven om een bijdrage te leveren aan het project. Zo is PROJIMO aan zijn medewerkers gekomen. Vandaag de dag is het indertijd pijnlijk om te zien dat nou net de twee coxf6rdinatoren in de twee meest mooie huizen wonen. Het is wel een logisch proces. Deze personen hebben een gezin opgebouwd en hebben sinds tientallen jaren een dubbel inkomen omdat zowel de man als de vrouw werken. Vroeger was PROJIMO hun eerste liefde en nu staat hun gezin op de eerste plaats. Wat je natuurlijk niemand kwalijk kan nemen. Nog altijd heb ik vertrouwen in hun eerlijke intensies. Dat neemt niet weg dat ik het jammer vind dat er niet meer ruimte gegeven wordt aan nieuwe medewerkers om coxf6rdinerende taken op zich te nemen. Dit brengt veel schade toe aan de oorspronkelijke kracht van het project: het collectieve proces om aan vooruitgang te werken. Daarnaast heeft de verhuizing naar Coyotitan mij inderdaad veel verdriet gedaan. Vroeger was er een innig contact met heel veel dorpjes in de omgeving en nu ligt het te ver van de bergen vandaan en spelen de activiteiten zich buiten het dorp af. Er zijn wel veel pogingen ondernomen om het dorp meer te betrekken bij het project, maar het resultaat is dat PROJIMO niet meer het revolutionaire project van vroeger is. Het is uitgegroeid tot een regulier rehabilitatieproject. Maar nog altijd in handen van de gehandicapten die hier voor rehabilitatie komen. In Nederland heb je verschillende onafhankelijke belangenorganisaties die op komen voor de rechten en het welzijn van mensen met een handicap. In Mexico heb je bijna geen rechten als je arm bent en daarom is PROJIMO nog altijd een project dat een grote doelgroep dient. En buitenlandse vrijwilligers blijven welkom om hun kennis in praktijk te brengen en het te delen met de medewerkers. Het grootste gedeelte van de kennis is op deze manier bij elkaar gebracht, want voor de medewerkers van PROJIMO is het financieel niet mogelijk om een opleiding als therapeut te volgen. En ik heb zeker het gevoel dat er zo door de jaren heen een hoop kennis opgebouwd is en dat het project prima zonder mij af kan. Just the US empire is running, for better and worse, without it’s founding fathers.’

Voor meer informatie klik hier.

De komende tijd kun je een aantal artikelen op deze pagina verwachten van Christiaan Verweij van zijn fietstocht in Midden-Amerika. Ga naar zijn website.